Σελίδες

14/7/09

Καζιμίρ και Καρολίνα

του Ödön von Horváth


Για που/πότε/πως περίπου μιλάμε; -->Ο Χόρβατ γεννήθηκε στην Ουγγαρία και έζησε στη Γερμανία, την Αυστρία και τη Γαλλία. Πήρε μάλιστα και βραβείο Kleist το 1931 (αλλά εξ ημισείας).

Τον γνωρίζουμε κάπως, όχι; --> Οι Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης που σκηνοθέτησε πέρυσι ο Χουβαρδάς είναι δικο του πόνημα.

Πως τους ήρθε τώρα να τον ξεθάψουν; --> Βασικά, πάντα παίρνεις πολύ credit όταν ξεθάβεις παραγνωρισμένους άντρες των γραμμάτων και των τεχνών του παρελθόντος. Κατά δεύτερον, έζησε σε εποχή οικονομικής κρίσης, πράγμα που κάνει τη δουλειά του να αναφέρεται και στη δική μας εποχή με μεγάλη σαφήνεια, μάλιστα.

Πολλούς υπότιτλους βλέπω και σκιάζομαι --> Τα παρελκόμενα των συμπαραγωγών, βλέπετε... Θα σκιαχτείτε πιότερο αν σας αναλύσω ότι εδώ βλέπουμε γερμανούς ηθοποιούς να παίζουν στα γαλλικά και να υπερτιτλίζονται στο αρχαίο μάρμαρο του Ωδείου του Ηρώδη του Αττικού στα ελληνικά. Για την προετοιμασία της παράστασης δηλαδή, όλοι μιλούσαν γερμανικά, έχω, δε, την υποψία ότι το ίδιο το έργο γράφτηκε, αρχικά, στα γερμανικά. Μπέρδεμα.

Υβριδικό θέαμα, ξανά; --> Έλα, που σε χαλάει! ( αφού ψοφάς για κάτι τέτοια, σε ξέρω) . Φέρνει λίγο σε τσίρκο η ατμόσφαιρα, λίγο σε drag show, συγκεκριμένα έχει μπόλικη δόση περούκας και λαμέ φορέματος, σχεδόν ίσης με του Hedwig and the Angry Inch (υπερβάλλω), έχει μέσα και μονότονη ζωντανή ηλεκτρονική μουσική, που ενίοτε ζωηρεύει λίγο, έχει και μια αίσθηση σα να είσαι σε drive-in cinema, μέχρι και τραγούδι έχει. Σαν κερασάκι στην τούρτα, παγωτά πύραυλοι εκσφενδονίζονται προς τους θεατές, αλλά βρίσκουν στις νερολακκούβες της σκηνής. Υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις για ένα άρτιο, γεμάτο θέαμα.

Στιγμές έκστασης; Μα, βέβαια --> Δεν τρελαίνεσαι κι εσύ για τις στιγμές που ο πρωταγωνιστής ή η πρωταγωνίστρια βγάζει την περούκα της; Συνήθως προς το τέλος, αλλά συμβαίνει συχνά και σε στιγμές που you didn't see it coming. Και τότε είναι το πιο μεγαλειώδες. Έτσι κι εδώ, κάπου στην αρχή η πρωταγωνίστρια με τη φλούφλικη σαντρέ με χοντρές μπούκλες ημίμακρη περούκα μας ξαφνιάζει και μας αποκαλύπτει το κοντοκουρεμένο της κεφάλι. Μετά την ξαναβάζει, γιατί ο χαρακτήρας δεν είναι έτοιμος για την τελική μεταστροφή από συγκαταβατικό σε δυναμικό και ανεξάρτητο. Όταν η αλλαγή ολοκληρώνεται, η περούκα ξεχνιέται κάπου στα καμαρίνια.

Μπες στο ζουμί, ντε! --> Κάπως κρυάδα ιστορία, όπου η Καρολίνα απέκρουσε δύο προτάσεις γάμου από δημόσιους υπαλλήλους, κόντρα στη θέληση των γονιών της, για να αρραβωνιαστεί το σωφέρ Καζιμίρ, ο οποίος χάνει τη δουλειά του. Μαζί και τη λογική του. Κάνει παρέα με ένα φαλλοκρατικό γουρούνι φίλο του που τον παρασύρει και κάνει σκηνές στην Καρολίνα, η οποία κάνει παρέα με άλλους θαμώνες του λούνα-παρκ και τελικά τον παρατάει. Τα υπόλοιπα τα αφήνω, γιατί δε μ' αρέσουν τα spoilers (so not true).

Τι σκέφτεσαι, εσύ, αγαπητό κοινό; --> Πολύ ενδιαφέροντα ακούγονται όλ' αυτά. Η φωτογραφία φαίνεται ρομαντικούλα και αποψάτη. Τόσα ετερόκλητα στοιχεία μαζεμένα, χαριτωμένο αχταρμά θα έχουν δημιουργήσει, δε μπορεί.

Να το πάρει το ποτάμι; --> Ναι, γιατί δεν αντέχω, αγαπητό κοινό, να το κρατάω άλλο μέσα μου. Κι εγώ τις ίδιες σκέψεις είχα για την επιλογή μου. Περίμενα παπάδες, που λέει ο λόγος. Η παράσταση δεν είχε διάλειμμα και στο Ηρώδειο είχε λίγη ψύχρα χτες. Οι πιο ανυπόμονοι έφυγαν κατά δεκάδες μέσα στην πρώτη ώρα. Κάποιοι άλλοι αποχώρησαν μέσα στη δεύτερη ώρα. Δύο ώρες και είκοσι λεπτά ήταν η παράσταση, και, το ομολογώ, έφυγα στο τελευταίο μισάωρο. (έφαγα το γάϊδαρο, που λένε, αλλά στην ουρά τα 'παιξα). Ο Καζιμίρ και η Καρολίνα κρίνεται, χωρίς δεύτερη σκέψη, η πιο απάλευτη παράσταση που έχω δει στη ζωή μου. Η παράσταση αυτή ανεβάζει τον πήχη. Δε νομίζω να βαρεθώ τόσο σε καμιά άλλη. Όχι σύντομα, τουλάχιστον. Εύχομαι το ίδιο και σε σας. Από αυτήν δεν έχετε φόβο, ήταν one-off.

Κείμενο: Ödön von Horváth
Σκηνοθεσία: Johan Simons, Paul Koek
Translation in Dutch: Paul Slangen
Translation in French: Anne Rogghe and Jean-Philippe Bottin
Γλωσσική Διδασκαλία: Anne Rogghe
Μουσική:Veenfabriek
Δραματουργία: Paul Slangen
Σκηνογραφία: Bert Neumann
Ενδυματολόγος: Nina von Mechow
Φωτισμοί: Lothar Baumgarte
Ήχος: Will-Jan Pielage
Υπερτιτλισμός: Δημήτρης Κοσμίδης
Ερμηνεύουν: Reinout Bussemaker, Els Dottermans, Frank Focketyn, Elsa May Averill, Wim Opbrouck, Judith Pol, Yonina Spijker, Inke Trekker, Louis van Beek, Kristof Van Boven, Oscar Van Rompay
Μουσικοί:Ton Van der Meer, Bo Koek, Rik Elstgeest, John Van Oostrum

NTGent

Ελληνικό Φεστιβάλ
Ωδείο Ηρώδου Αττικού / 13 Ιουλίου 2009, 21:00

11/7/09

Φαίδρα

του Ρακίνα ( σε εκδοχή του Ted Hughes)

Η Φαίδρα είναι η αγαπημένη ηρωίδα κάθε γυναίκας που βλέπει τα νιάτα της σιγά-σιγά να ξεφτίζουν. Θέλει να αγαπηθεί και να αγαπήσει έξω από τα στενά περιθώρια που της βάζει η ηλικία της και οι κοινωνικές συμβάσεις. Στην προσπάθειά της να το κάνει, τελικά καταστρέφει το αντικείμενο του πόθου της και χάνεται και η ίδια από το δικό της χέρι, μην αντέχοντας τις τύψεις.

Θα μου επιτρέψετε η αγαπημένη μου Φαίδρα να είνα η Μελίνα Μερκούρη, παρότι λίγο πιο καλότυχη στην εκδοχή της Μαργαρίτας Λυμπεράκη σκηνοθετημένη από το Dassin, αφού τουλάχιστον πρόλαβε να γευτεί λίγο από τον απαγορευμένο καρπό πριν πάρει το δρόμο για το στερνό ταξίδι. Αποκλείεται εκ των προτέρων η εκδοχή του Ρακίνα με τη Βασίλισσα Helen Mirren να της πάρει τη θέση, αλλά ποιος ξέρει τι εκπλήξεις μας επιφυλάσσει...

Με κάποια λύπη και ολίγα χασμουρητά, επανέρχομαι την ώρα τούτη που οι σημερινοί, ανυποψίαστοι θεατές μπουκάρουν στο αρχαίο θέατρο για να χειροκροτήσουν τη Mirren, για να πω ότι τελικά η μόνη έκπληξη που μας επιφύλασσε η χθεσινή παράσταση, ήταν τελικά ο...Tom Hanks. Γιατί, με το Γεωργουσόπουλο και τους άλλους στο σινάφι πιάναμε κι άλλοτε ψιλή κουβέντα, αλλά με τον Tom δεν ήταν καθόλου αναμενόμενο. Όχι ότι χρειαζόταν, βέβαια, η λεκτική του επιβεβαίωση ότι μαγεύτηκε, αφού τον είδαμε να σφυρίζει και να καταχειροκροτάει, αλλά, δε βαριέσαι, την πήραμε κι αυτή.

Κάπου εδώ θα πρέπει να αμφισβητήσουμε, δυστυχώς, το γούστο του Tom, γιατί η παράσταση ήταν μέτρια στην καλύτερη περίπτωση, τουλάχιστον ως όλον, με κάποιες δυνατές στιγμές στο δεύτερο μισό, που κάπως μας αποζημίωσαν. Το κείμενο του Ρακίνα όχι πλέον έμμετρο, πειραγμένο ευχάριστα από το Hughes, ακουγόταν ευχάριστα την αγγλική γλώσσα, με τους υπέρτιτλους εντελώς περιττούς, κατά την ταπεινή μου γνώμη. Εξηγούμαι: ήταν τοποθετημένοι τόοοοοσο ψηλά, που ήταν πρακτικά αδύνατο να παρακολουθεί κανείς ταυτόχρονα την παράσταση και τη μετάφραση. Οπότε, υποθέτω ότι και οι μη-γνώστες της αγγλικής επικεντρώθηκαν στη δράση επί της ορχήστρας και άφησαν το συναίσθημα να τους καθοδηγήσει ως προς τα τεκταινόμενα.

Η ερωτοχτυπημένη Φαίδρα ( Phèdre για το Ρακίνα, με τον τίτλο ακριβώς που ανέβηκε στο Λονδίνο) δε μπόρεσε να πείσει κανένα για τα βάσανα που περνούσε, με τη λιγότερη δυνατή εκφραστικότητα, φωνή εντελώς flat και κινήσεις που έδειχναν άψυχες ως εξωτερικά μονάχα σχήματα συναισθημάτων. Η παράσταση που μεταδόθηκε live από το Lyttelton Theatre σε πληθώρα κινηματογράφων ανά τον κόσμο, για να κερδίσει κάποιο αόριστο στοίχημα περί αμεσότητας του θεάτρου ακόμη και κινηματογραφημένου, ίσως τελικά να είχε περισσότερη πλάκα σε μια μεγάλη οθόνη με μερικά γκρο πλάνα και την κάμερα να τραβάει από διάφορες γωνίες, θα ήταν σίγουρα λιγότερο βαρετή.

Αυτοί που ξεχώρισαν ήταν σε κάθε περίπτωση η Οινώνη τροφός-νοσοκόμα της Φαίδρας --είχε όλα όσα χρειαζόταν ο ρόλος, όχι μόνο τη σωστή όψη, αλλά και φωνή, κίνηση, ήταν δηλαδή άψογη-- και ο Θηραμένης, ο παιδαγωγός του Ιππόλυτου. Ειδικά η περιγραφή του τέλους του πρίγκηπα έκοβε την ανάσα. Του πρίγκηπα --και μέγα εραστή σε Mama Mia! και Duchess--, που είχε το εντυπωσιακότερο παράστημα και πολύ πειστικό attitude αγέρωχου νέου, αλλά είχε επίσης τάση να κάνει τις χειρονομίες που είχε διδαχτεί δίχως ψυχή (χειρονομίες και στάσεις σώματος που διδάσκονταν ως μέρος μιας μεθόδου στη Γαλλία, μέθοδος που έκανε το παίξιμο εντελώς κλασικό και ακαδημαϊκό, όπως ήταν τότε, σε εποχές Ερνάνη, πολύ της μόδας, της οποίας (μεθόδου) όμως το όνομα συνεχώς μου διαφεύγει). Ο Θησέας έκανε πολύ σαματά δίχως άλλο, αλλά μου φαινόταν κάπως vulgaire για ήρωα, έμοιαζε περισσότερο με ταβερνιάρη.

Θα περάσω στα γρήγορα το σκηνικό, που ήταν αρκετά επιβλητικό και λιτό, αλλά λίγο, και τα κοστούμια, που ήταν ένα παράλογο mixture από διάφορες εποχές και παραδόσεις, με το μωβ του επιταφίου στη Φαίδρα να κουράζει και να είναι αταίριαστο με το λευκό λιτό της Αρικίας, ας πούμε, ή με το αμπέχονο του Θησέα. Γενικά, όχι μια παράσταση που θεωρώ αντάξια του National Theatre. Δεν είναι τυχαίο που περισσότερο θάψιμο έπεσε στην Αγγλία, παρά έπαινοι, αλλά όταν ο σκηνοθέτης έχει ασαφές όραμα και αφήνει στους ώμους των σταρ του τη δουλειά που του αναλογεί (είτε από φόβο να μην προσβάλλει την καλλιτεχνική τους οντότητα, είτε από άποψη) κάτι τέτοια παθαίνει.

Σκηνοθεσία: Nicholas Hytner
Σχεδιαστής: Bob Crowley
Φωτισμοί: Paule Constable
Μουσική/ ηχητικός σχεδιασμός: Adam Cork
Φωνητική διδασκαλία: Kate Godfrey
Επιμέλεια κοστουμιών: Christine Rowland
Υπερτιτλισμός: Χριστίνα Παγκουρέλη
Παίζουν: Helen Mirren, Dominic Cooper, John Shrapnel, Margaret Tyzack, Wendy Morgan, Ruth Negga, Chipo Chung, Stanley Townsend, Γιώργος Λιακόπουλος

Εθνικό Θέατρο Μεγάλης Βρετανίας

Ελληνικό Φεστιβάλ
Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου / 10 & 11 Ιουλίου 2009