Σάββατο, Νοέμβριος 07, 2009

Λειτουργία '09, μέρος 2ο

της ομάδας epta

Παράξενο να παρακολουθείς το τελευταίο ανέβασμα μιας παράστασης, είναι το ίδιο συναίσθημα του να προσπαθείς να εμποδίσεις τους τελευταίους κόκκους άμμου να περάσουν από το στενό μέρος της κλεψύδρας στη μάχη τους με το νόμο της βαρύτητας. Πόσο κρίμα η θεατρική πράξη να είναι το ίδιο άπιαστη με τους κόκκους άμμου, παράλληλα, τι μεγάλο προνόμιο να μένει με θολά ή ζωηρά χρώματα μονάχα στις αναμνήσεις μας.

Γαρδένιες. Το Μονόγραμμα του Ελύτη. Το Wrong των Depeche Mode. Φορέματα, πολλά φορέματα που αλλάζουν στιγμιαία, όπως οι διάθεση, εναλλάσονται όπως οι μέρες, οι μήνες, τα χρόνια. Τύψεις, πολλές τύψεις. Να σε καταδιώκουν Ερινύες φοβιστικές και κακομούτσουνες, να σε στήνουν στον τοίχο και να σου ζητούν το λόγο για το καθετί.

Γιατί, δηλαδή, πρέπει να είσαι πιστός; Σε αναγκάζει κανείς να λες το "Πιστεύως εις ένα Θεό, Πατέρα Παντοκράτορα" για να ξορκίσεις το κακό; Η Παναγία από το εικονοστάσι σε κοιτάζει αγριεμένη επειδή δεν πιστεύεις σε αυτή, δεν πιστεύεις σε τίποτα ή πιστεύεις στην αγάπη, στην ηδονή, στο χρήμα ή στη δόξα; Όπου θέλεις να πιστεύεις, κι άμα γουστάρεις μην πιστεύεις πουθενά. Μην πιστεύεις στις διαφημίσεις, ούτε σε όσους σου τάζουν λαγούς με πετραχήλια, ούτε σε όσους σου λένε ότι σ'αγαπούν. (Θέλουν απλώς να σε πατρονάρουν, να το ξέρεις).

Δε χαίρει εύσημα πρωτοτυπίας, το γνωστό μας και γλυκόπικρο Devised theatre είναι ή θέατρο της επινόησης επί το ελληνικότερο, που φορές-φορές τα καταφέρνει να είναι τόσο διεισδυτικό που δε σ΄' αφήνει να ανασάνεις. Όπως και αυτή τη φορά, με την ομάδα epta σε διάθεση αποκαθήλωσης των ειδώλων. Με την ομάδα epta να έχει κουραστεί να πιστεύει σε παλιές ιδέες, να πατάει κάτω τις ενοχές της, να βγαίνει έξω στο φως. Με την ομάδα epta να κηρύττει την αλήθεια, τη ζωή, να βροντοφωνάζει ότι πίστη δεν είναι πόνος, δεν είναι σκοτάδι και καταπίεση, πίστη είναι γιορτή, αγάπη, απογείωση των αισθήσεων, έκκριση ορμονών στο φουλ.

God is inside me. Ακόμη και να μην το θέλω. Καληνύχτα Κεμάλ. Καλημέρα Τζωρτζίνα. Αφιερώνω κι εγώ αυτές τις γραμμές στους εραστές που είχα μόνο μέσα από την τηλεόραση. Είναι οι πιο διακριτικοί, οι παντοτινοί, ως εκ τούτου, οι αληθινοί.

Σύλληψη- Σκηνοθεσία: Μιχάλης Γεωργίου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Αλκης Zoύπας
Επιμέλεια Σκηνικών- Κοστούμια: Oμάδα epta
Σχεδιασμός Φώτων: Oμάδα epta
Παίζουν: Τζωρτζίνα Κακουδάκη, Βίκυ Μαστρογιάννη, Βαγγέλης Παπαδάκης
Πρωτότυπη Μουσική: Cayetano

Θέατρο Άρτι
Ηπείρου 41 και Αχαρνών, 210 3252676

Πέμπτη, Οκτώβριος 15, 2009

Ένα άδειο πιάτο στο Μπιστρό το Μεγάλο Βόδι

του Michael Hollinger

An Empty Plate in the Cafe du Grand Boeuf είναι ο πρωτότυπος --και ευτυχώς κατά γράμμα μεταφρασμένος-- τίτλος του θεατρικού που επέλεξε φέτος να σκηνοθετήσει ο Δημήτρης Φραγκιόγλου με τη θεατρική ομάδα Χρυσοθήρες. Και δε θα μπορούσε να κάνει καλύτερη επιλογή. Επιτέλους, μια νέα ομάδα τολμάει να αναμετρηθεί με ένα θεατρικό κείμενο απαιτήσεων και αφήνει την εναλλακτική (αλλά, πλέον, συγχωρέστε με, όχι πάντα σίγουρη συνταγή επιτυχίας) επιλογή του devised theatre.

Οι εντυπώσεις είναι οι καλύτερες, νωπές ακόμη, και θα τις μοιραστώ μαζί σας το συντομότερο αμέσως τώρα.

Κάθομαι να γράψω και οι σκέψεις εκτοξεύονται προς πάσα κατεύθυνση σα ποπ-κορν τη στιγμή που σκάει από την επαφή του με το καυτό λάδι. Τόσες σκέψεις δε χωράνε στην περιοριστική φόρμα της κλασικής θεατρικής κριτικής, που ζητάει, κάπως στεγνά και ορθολογικά, να διερευνήσει τις απαρχές και την ιστορία του πρωτογενούς υλικού που χρησιμοποιείται στην παράσταση (δηλαδή του κειμένου), τις επιρροές του συγγραφέα του, τις εκλεκτικές συγγένειες και τις αναφορές, την σκηνοθετική προσέγγιση, την τεχνική των υποκριτών, τη χρήση των εικαστικών μέσων για την αποκρυπτογράφηση των νοημάτων.

Ειδικά στη συγκεκριμένη παράσταση, δε σταμάτησα να σκέφτομαι με δέος τον ανθρώπινο παράγοντα, τον καθαρά ευάλωτο και μισάνοιχτο προς το κοινό, προσπαθώντας ταυτόχρονα να δείξει και να κρύψει το μαργαριτάρι που αναπαύεται μέσα του. Πως καταφέρνουν οι ηθοποιοί να είναι παρόντες κάθε στιγμή της παράστασης με το παίξιμό τους; Πως μπορούν, ακόμη και χωρίς ατάκες, να ζουν, να αναπνέουν, να είναι ο ρόλος τους, ψυχί τε και σώματι; Πόσο δύσκολο είναι τα προβλήματα, οι δυσκολίες της ημέρας ή οι κάποιες βίαιες αναταράξεις στην προσωπική τους ζωή να χάνονται διακριτικά, να σβήνουν, ώστε να αφήσουν μόνο τις διαθέσεις του χαρακτήρα να φανούν για αυτό το ιερό δίωρο που οι ηθοποιοί δίνονται στους θεατές αχόρταγα και με ανιδιοτέλεια; Όσο κι αν ρωτάω και ξαναρωτάω, όσο κι αν οι υπηρέτες του Θέσπη μου εξηγούν κατά καιρούς, η απορία παραμένει, η αδυναμία να κατανοήσω το μηχανισμό αυτό μετατόπισης του εγώ από το πρώτο πλάνο στο background προς όφελος του χαρακτήρα παραμένει, ποιος ξέρει για πόσο.

Άτομα ταλαντούχα, εκπαιδευμένα, μαθημένα στην ομαδικότητα και την ενσωμάτωση στο σύνολο, στην απόλυτη συμμόρφωση στις κινήσεις της μπαγκέτας του μαέστρου-σκηνοθέτη, ηθοποιοί, τι χαρισματικά άτομα! Τι χαρά τάχα παίρνουν από την έκθεση στο κοινό, τι καημούς ξορκίζουν...

Τέσσερις νεότατοι ηθοποιοί, μία κοπέλα και τρία αγόρια, μαζί με δυο ακόμη, πιο ψημένους, παίρνουν ένα κείμενο του '94 με αναφορές σε ρομαντικότερες εποχές και με λατρεία για το Hemingway και μας το σερβίρουν όσο είναι ζεστό. Λόγος ρέων, εύστοχη μετάφραση (παρότι ορισμένες, κωμικές κυρίως, στιγμές είναι εμφανές ότι τα αγγλικά του πρωτότυπου θα δούλευαν καλύτερα), θεματολογία για αγάπες και λουλούδια, ερωτικές, επαγγελματικές, προσωπικές απογοητεύσεις και μικρές νίκες, ένα κείμενο ανθρώπινο, βουτηγμένο στη σάλτσα της πιο διαδεδομένης αδυναμίας του σύγχρονου ανθρώπου: της γαστριμαργίας.

Ο Hollinger, γνωστός και ως " ο βιολονίστας που έγινε θεατρικός συγγραφέας", θεωρεί τα έργα του συνθέσεις με το ρυθμό βασικό τους στοιχείο, κάτι με το οποίο ο σκηνοθέτης συμφωνεί και επαυξάνει, φροντίζοντας τα μουσικά όργανα που έχει στη διάθεσή του (οι ηθοποιοί) να μπαίνουν και να βγαίνουν από το κομμάτι με συγκεκριμένη σειρά και ένταση κάθε φορά και όχι φύρδην-μύγδην. Η μουσική πάντως δε λείπει από το exclusive μπιστρό, αφού το ακκορντεόν του αδέξιου νεαρού σερβιτόρου Αντουάν ηχεί μια στο τόσο, για να μας παραπλανήσει ακόμη περισσότερο σχετικά με το ποιόν του. Με παρόμοιες τακτικές προσωρινής απόκρυψης του εσωτερικού κόσμου και των πρόσφατων γεγονότων, ο Hollinger καταφέρνει να δώσει ενδιαφέρον στο θεατρικό με τις μεταστροφές των χαρακτήρων του, όχι βέβαια λιγότερο απ' ότι με τις γλαφυρές περιγραφές του γκουρμέ μενού επτά πιάτων που προσφέρεται συμβολικά στον έτοιμο να εγκαταλείψει τα εγκόσμια Monsieur Βίκτωρ, αφού, βέβαια, πρώτα, διηγηθεί την (εγκιβωτισμένη στο θεατρικό) ιστορία του.

Η μεταστροφή των χαρακτήρων κάνει τον τόνο του θεατρικού να βαρύνει σιγά-σιγά, και από φάρσα να καταλήξει δράμα, με πιο έντονη στιγμή αυτή της ταυρομαχίας, όχι μόνο λόγω του περιεχομένου, αλλά και εξαιτίας της στιγμιαίας αντιστροφής των φορτίων ισχύος: ο θλιμμένος κλόουν - Αντουάν γίνεται επικίνδυνος ταυρομάχος και ο πλούσιος κληρονόμος-Βίκτωρ γίνεται ανυπεράσπιστος ταύρος.

Εν ολίγοις, αυτό το τραπέζωμα-ανέβασμα προσφέρει μεζέδες από θλίψη, χαρά, έγνοια, αγωνία, ικανοποίηση, μέχρι τελικά να έρθει το επιδόρπιο, μια σταλίτσα creme brulee, που αρκεί για να τα λύσει όλα.

Μετάφραση: Χριστίνα Παπαδάκη – Δημήτρης Φραγκιόγλου
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Φραγκιόγλου
Σκηνικά-Κοστούμια: Κέλλυ Βρεττού
Μουσική: Πλάτων Ανδριτσάκης
Χορογραφία–Επιμέλεια Κίνησης: Ζωή Χατζηαντωνίου
Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος
Φωτογραφίες: Γιώργος Δρακόπουλος
Παίζουν: Ευγενία Αποστόλου, Αντώνης Γκρίτσης, Χριστίνα Παπαδάκη,Πέτρος Σταθακόπουλος, Χριστόδουλος Στυλιανού, Χάρης Φλέουρας

104 Κέντρο Λόγου και Τέχνης
Θεμιστοκλέους 104, Εξάρχεια, 210 3826185

Τρίτη, Σεπτέμβριος 08, 2009

Ο Ευτυχισμένος Prince

των Χρήστου Κανελλόπουλου - Χρίστου Θεοδώρου


Άλλα περίμενα, άλλα βρήκα στο επιβλητικό αίθριο του Μπενάκη, που σε κάνει να βλέπεις τον ουρανό ψηλά σαν πισίνα από σύννεφα.

Προτού αρχίσω να λέω τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη, πάρτε μια ιδέα από Ταγκούλη, που είναι βεβαίως-βεβαίως φωνάρα, εδώ.

Θα πω τη γνώμη μου μετά φόβου θεού, πίστεως και αγάπης, και με την επιβεβαιωμένη σιγουριά ότι υπάρχουν ήδη πλείστοι φαν του Prince εκεί έξω, όχι του κανονικού, αλλά αυτού εδώ του παράδοξου κατασκευάσματος, αρκετοί από τους οποίους είναι κυρίως φαν της ομολογουμένως εξαιρετικής Βικτωρίας Ταγκούλη (αλλά αυτό θα 'ταν καλύτερα να το αποσιωπήσουμε).

Η εν λόγω μιουζικαλόπερα, λοιπόν, βασίζεται από αρκετά έως καθόλου στον Ευτυχισμένο Πρίγκηπα (The Happy Prince), το γνωστό, γλυκόπικρο διήγημα του Oscar Wilde. Βασίζεται αρκετά, αν λάβουμε υπόψιν την ραχοκοκκαλιά της ιστορίας (του narrative τελοσπάντων), τα γεγονότα που αφηγείται αδρά και τους χαρακτήρες και δε βασίζεται καθόλου, αν συγκρίνουμε τον ίδιο το λόγο, το ύφος, και τη χρήση της γλώσσας εν γένει. Όπως καταλαβαίνετε, ένας μαιτρ του λόγου όπως ο Oscar δύσκολα μπορεί να αναπαραχθεί ή έστω να παραλλαχθεί επιτυχώς, αλλά η ένστασή μου είναι κυρίως στο ίδιο το είδος του λιμπρέτου όπερας γενικώς, που το θεωρώ εν ολίγοις cheesy στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, αν όχι στο σύνολό του, τουλάχιστον σε κάποια μέρη του (και το γεγονός από μόνο του δεν αναιρεί την αγάπη μου για την όπερα).

Άρα, έχουμε και λέμε: ένα λιμπρέτο που από μόνο του είναι λιγουλάκι αστείο, αν πρωταγωνιστεί σ' αυτό το απαστράπτον άγαλμα του Prince ή Symbol που έχει χρυσή καρδιά, τι καταλήγει να είναι; Εχμ, βασικά, ένα κάπως γελοίο λιμπρέτο. Η αλήθεια είναι ότι είχα μεγάλες προσδοκίες για φοβερό χιουμοράκι και τα τοιαύτα, και δεν το βρήκα, παρα μόνο ολίγο χλιαρό, οπότε το πήρα κατάκαρδα. Η μουσική όμως με αποζημίωσε αρκετά, παρόλη την κακή ηχητική εγκατάσταση που συχνά έκανε τις φωνές να ακούγονται εκκωφαντικές και κάποια φαλτσαρίσματα που ξέφευγαν από τους κατά τ' άλλα εξαιρετικούς ερμηνευτές. Ξεχώρισα, φυσικά, την Ταγκούλη και τις άλλες δύο νεαρές, έναντι των νεαρών. Αυτό το ultra rock χελιδόνι και ο σοβαρός κύριος κάπως μου τα χάλασαν.

Ο Γρηγόρης Χατζάκης που μέχρι πρότινος κάθε παράστασή του που παρακολουθούσα έμπαινε στη λίστα με τις αγαπημένες μου, έκανε ό,τι ήταν δυνατό για να βγάλει την παράσταση από μια κάποια ελλοχεύουσα στασιμότητα. Τη μετέτρεψε σε ένα ολόκληρο show χαράς και θλίψης, έρωτα και θανάτου, με δεκάδες βοηθητικούς ηθοποιούς να εκφράζουν πράξεις ή αισθήματα με την κλασική μέθοδο της μιμικής ( το περιέγραψαν επίσης και κατά τι διαφορετικά: "να τρέχουν πάνω-κάτω όλο νόημα", αν πρέπει να παραθέσω και μια αντίθετη άποψη). Ο χώρος που διάλεξε, το αίθριο του Μουσείου Μπενάκη είναι ο πιο κατάλληλος για να δώσει το κομμάτι ουρανού που αποζητά συνεχώς το χελιδόνι τόσο στυλιζαρισμένα και θεατρικά (ένα τέλειο σκούρο μπλε τετράγωνο με σύννεφα να τρέχουν γοργά, για όποιον κοίταζε επάνω κατά τη διάρκεια της παράστασης), και ανέβασε κατά πολύ το όλο concept με τη μινιμαλιστική αρχιτεκτονική του.

Για την ιστορία, θα θυμήσω τις πιο αγαπημένες μου μαγικές παραστάσεις για τη Γεωργία που μάταια έψαχνε μαγεία σε ετούτην εδώ: έπρεπε να 'χε δει Το Άγνωστο Αριστούργημα ή το La Jetee για να βρει αυτή τη μικρούλα στιγμή που όλοι ψάχνουμε, την μαγική στιγμή που έρχεται εκεί που δεν την περιμένουμε, ενώ είμαστε χαμένοι στη σκοτεινή πλευρά της σκηνής, κατάμονοι ανάμεσα σε τόσους άλλους.

Μουσική: Χρίστος Θεοδώρου
Λιμπρέτο-διασκευή: Xρήστος Κανελλόπουλος
Σκηνοθεσία: Γρηγόρης Χατζάκης
Χορογραφία - κίνηση: Φρόσω Κορρού
Σκηνικά - κοστούμια: Δανάη Χατζάκη
Ενορχήστρωση - programming: Tareq Souleiman
Βοηθός Σκηνοθέτης: Δημήτρης Βαρβαντάκης
Πιάνο-Keybords: Χρίστος Θεοδώρου
Ηλεκτρονική Μίξη: Jimmy Jib
Παίζουν: Βικτωρία Ταγκούλη, Θανάσης Χουλιαράς, Άρτεμις Ματαφιά, Τάσος Μιχάλης, Μέλπω Αλεξανδροπούλου και άλλοι 15 ηθοποιοί

Νέο Κτίριο Μουσείου Μπενάκη, Αίθριο
Πειραιώς 138, 210-3453111

Τρίτη, Αύγουστος 11, 2009

38ο Φεστιβάλ Ολύμπου

Έχουμε καιρό να τα πούμε, χωρίς να έχουμε, απαραιτήτως, πολλά να πούμε. Όχι, τουλάχιστον, επί της ουσίας, σίγουρα όμως περί περιτυλίγματος.

Ταξιδεύοντας κανείς ανά την Ελλάδα ανακαλύπτει συνεχώς μέρη που φιλοξενούν καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, και δη θεάματα που εντάσσονται στις παραστατικές τέχνες. Τα αρχαία, ελληνιστικά, ρωμαϊκά, βενετσιάνικα ή οτιδήποτε άλλο κάστρα, θέατρα ή απλώς venues που παραμένουν στέρεα είναι πιο πολλά απ' ότι μπορεί κανείς να φανταστεί. Και όμορφα, συχνά, πιότερο από τα θεάματα που φιλοξενούν.

Το Φεστιβάλ Ολύμπου είχε την τύχη να μας αποκαλυφθεί φέτος, στην 38η έκδοσή του. Σωρεία εκδηλώσεων και χώρων υποδοχής θεαμάτων, ποικιλία και συχνά ποιότητα. Το Αρχαίο Θέατρο του Δίου και το Κάστρο του Πλαταμώνα είναι οι πιο μεγαλοπρεπείς χώροι και σε εξαιρετικές τοποθεσίες. Το "παλιότερο βυζαντινό μνημείο της Πιερίας" η Εκκλησία Κοιμήσεως της Θεοτόκου - Κονταριώτισσα είναι μια ακόμη ευφάνταστη τοποθεσία που φιλοξενεί δρώμενα και τελευταίο έρχεται το Κέντρο Μεσογειακών Ψηφιδωτών Δίου που χρησιμεύει κυρίως για εκθέσεις.

Οι εναπομείνασες εκδηλώσεις δεν είναι και λίγες, όσο και αν το καλοκαίρι όπου να 'ναι εκπνέει. Δύο θεατρικές παραστάσεις, οι Χοηφόρες του Αισχύλου και το Θαύμα της Άννυ Σάλιβαν -- με το πρώτο σε σκηνοθεσία Κώστα Τσιάνου να αποτελούν ισχυρή πρόταση, φιλοξενούνται στις 21 και 25 Αυγούστου αντίστοιχα, και ακόμη περισσότερες μουσικές. Ονόματα όπως Μάλαμας, Χατζής, Παπακωνσταντίνου (Θ.) σίγουρα θα τραβήξουν όσους λιάζονται εκεί γύρω, και αν είστε ανάμεσά τους, τσεκάρετε το πρόγραμμα για περισσότερες πληροφορίες.

38ο Φεστιβάλ Ολύμπου, Καλοκαίρι 2009


Τρίτη, Ιούλιος 14, 2009

Καζιμίρ και Καρολίνα

του Ödön von Horváth


Για που/πότε/πως περίπου μιλάμε; -->Ο Χόρβατ γεννήθηκε στην Ουγγαρία και έζησε στη Γερμανία, την Αυστρία και τη Γαλλία. Πήρε μάλιστα και βραβείο Kleist το 1931 (αλλά εξ ημισείας).

Τον γνωρίζουμε κάπως, όχι; --> Οι Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης που σκηνοθέτησε πέρυσι ο Χουβαρδάς είναι δικο του πόνημα.

Πως τους ήρθε τώρα να τον ξεθάψουν; --> Βασικά, πάντα παίρνεις πολύ credit όταν ξεθάβεις παραγνωρισμένους άντρες των γραμμάτων και των τεχνών του παρελθόντος. Κατά δεύτερον, έζησε σε εποχή οικονομικής κρίσης, πράγμα που κάνει τη δουλειά του να αναφέρεται και στη δική μας εποχή με μεγάλη σαφήνεια, μάλιστα.

Πολλούς υπότιτλους βλέπω και σκιάζομαι --> Τα παρελκόμενα των συμπαραγωγών, βλέπετε... Θα σκιαχτείτε πιότερο αν σας αναλύσω ότι εδώ βλέπουμε γερμανούς ηθοποιούς να παίζουν στα γαλλικά και να υπερτιτλίζονται στο αρχαίο μάρμαρο του Ωδείου του Ηρώδη του Αττικού στα ελληνικά. Για την προετοιμασία της παράστασης δηλαδή, όλοι μιλούσαν γερμανικά, έχω, δε, την υποψία ότι το ίδιο το έργο γράφτηκε, αρχικά, στα γερμανικά. Μπέρδεμα.

Υβριδικό θέαμα, ξανά; --> Έλα, που σε χαλάει! ( αφού ψοφάς για κάτι τέτοια, σε ξέρω) . Φέρνει λίγο σε τσίρκο η ατμόσφαιρα, λίγο σε drag show, συγκεκριμένα έχει μπόλικη δόση περούκας και λαμέ φορέματος, σχεδόν ίσης με του Hedwig and the Angry Inch (υπερβάλλω), έχει μέσα και μονότονη ζωντανή ηλεκτρονική μουσική, που ενίοτε ζωηρεύει λίγο, έχει και μια αίσθηση σα να είσαι σε drive-in cinema, μέχρι και τραγούδι έχει. Σαν κερασάκι στην τούρτα, παγωτά πύραυλοι εκσφενδονίζονται προς τους θεατές, αλλά βρίσκουν στις νερολακκούβες της σκηνής. Υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις για ένα άρτιο, γεμάτο θέαμα.

Στιγμές έκστασης; Μα, βέβαια --> Δεν τρελαίνεσαι κι εσύ για τις στιγμές που ο πρωταγωνιστής ή η πρωταγωνίστρια βγάζει την περούκα της; Συνήθως προς το τέλος, αλλά συμβαίνει συχνά και σε στιγμές που you didn't see it coming. Και τότε είναι το πιο μεγαλειώδες. Έτσι κι εδώ, κάπου στην αρχή η πρωταγωνίστρια με τη φλούφλικη σαντρέ με χοντρές μπούκλες ημίμακρη περούκα μας ξαφνιάζει και μας αποκαλύπτει το κοντοκουρεμένο της κεφάλι. Μετά την ξαναβάζει, γιατί ο χαρακτήρας δεν είναι έτοιμος για την τελική μεταστροφή από συγκαταβατικό σε δυναμικό και ανεξάρτητο. Όταν η αλλαγή ολοκληρώνεται, η περούκα ξεχνιέται κάπου στα καμαρίνια.

Μπες στο ζουμί, ντε! --> Κάπως κρυάδα ιστορία, όπου η Καρολίνα απέκρουσε δύο προτάσεις γάμου από δημόσιους υπαλλήλους, κόντρα στη θέληση των γονιών της, για να αρραβωνιαστεί το σωφέρ Καζιμίρ, ο οποίος χάνει τη δουλειά του. Μαζί και τη λογική του. Κάνει παρέα με ένα φαλλοκρατικό γουρούνι φίλο του που τον παρασύρει και κάνει σκηνές στην Καρολίνα, η οποία κάνει παρέα με άλλους θαμώνες του λούνα-παρκ και τελικά τον παρατάει. Τα υπόλοιπα τα αφήνω, γιατί δε μ' αρέσουν τα spoilers (so not true).

Τι σκέφτεσαι, εσύ, αγαπητό κοινό; --> Πολύ ενδιαφέροντα ακούγονται όλ' αυτά. Η φωτογραφία φαίνεται ρομαντικούλα και αποψάτη. Τόσα ετερόκλητα στοιχεία μαζεμένα, χαριτωμένο αχταρμά θα έχουν δημιουργήσει, δε μπορεί.

Να το πάρει το ποτάμι; --> Ναι, γιατί δεν αντέχω, αγαπητό κοινό, να το κρατάω άλλο μέσα μου. Κι εγώ τις ίδιες σκέψεις είχα για την επιλογή μου. Περίμενα παπάδες, που λέει ο λόγος. Η παράσταση δεν είχε διάλειμμα και στο Ηρώδειο είχε λίγη ψύχρα χτες. Οι πιο ανυπόμονοι έφυγαν κατά δεκάδες μέσα στην πρώτη ώρα. Κάποιοι άλλοι αποχώρησαν μέσα στη δεύτερη ώρα. Δύο ώρες και είκοσι λεπτά ήταν η παράσταση, και, το ομολογώ, έφυγα στο τελευταίο μισάωρο. (έφαγα το γάϊδαρο, που λένε, αλλά στην ουρά τα 'παιξα). Ο Καζιμίρ και η Καρολίνα κρίνεται, χωρίς δεύτερη σκέψη, η πιο απάλευτη παράσταση που έχω δει στη ζωή μου. Η παράσταση αυτή ανεβάζει τον πήχη. Δε νομίζω να βαρεθώ τόσο σε καμιά άλλη. Όχι σύντομα, τουλάχιστον. Εύχομαι το ίδιο και σε σας. Από αυτήν δεν έχετε φόβο, ήταν one-off.

Κείμενο: Ödön von Horváth
Σκηνοθεσία: Johan Simons, Paul Koek
Translation in Dutch: Paul Slangen
Translation in French: Anne Rogghe and Jean-Philippe Bottin
Γλωσσική Διδασκαλία: Anne Rogghe
Μουσική:Veenfabriek
Δραματουργία: Paul Slangen
Σκηνογραφία: Bert Neumann
Ενδυματολόγος: Nina von Mechow
Φωτισμοί: Lothar Baumgarte
Ήχος: Will-Jan Pielage
Υπερτιτλισμός: Δημήτρης Κοσμίδης
Ερμηνεύουν: Reinout Bussemaker, Els Dottermans, Frank Focketyn, Elsa May Averill, Wim Opbrouck, Judith Pol, Yonina Spijker, Inke Trekker, Louis van Beek, Kristof Van Boven, Oscar Van Rompay
Μουσικοί:Ton Van der Meer, Bo Koek, Rik Elstgeest, John Van Oostrum

NTGent

Ελληνικό Φεστιβάλ
Ωδείο Ηρώδου Αττικού / 13 Ιουλίου 2009, 21:00

Σάββατο, Ιούλιος 11, 2009

Φαίδρα

του Ρακίνα ( σε εκδοχή του Ted Hughes)

Η Φαίδρα είναι η αγαπημένη ηρωίδα κάθε γυναίκας που βλέπει τα νιάτα της σιγά-σιγά να ξεφτίζουν. Θέλει να αγαπηθεί και να αγαπήσει έξω από τα στενά περιθώρια που της βάζει η ηλικία της και οι κοινωνικές συμβάσεις. Στην προσπάθειά της να το κάνει, τελικά καταστρέφει το αντικείμενο του πόθου της και χάνεται και η ίδια από το δικό της χέρι, μην αντέχοντας τις τύψεις.

Θα μου επιτρέψετε η αγαπημένη μου Φαίδρα να είνα η Μελίνα Μερκούρη, παρότι λίγο πιο καλότυχη στην εκδοχή της Μαργαρίτας Λυμπεράκη σκηνοθετημένη από το Dassin, αφού τουλάχιστον πρόλαβε να γευτεί λίγο από τον απαγορευμένο καρπό πριν πάρει το δρόμο για το στερνό ταξίδι. Αποκλείεται εκ των προτέρων η εκδοχή του Ρακίνα με τη Βασίλισσα Helen Mirren να της πάρει τη θέση, αλλά ποιος ξέρει τι εκπλήξεις μας επιφυλάσσει...

Με κάποια λύπη και ολίγα χασμουρητά, επανέρχομαι την ώρα τούτη που οι σημερινοί, ανυποψίαστοι θεατές μπουκάρουν στο αρχαίο θέατρο για να χειροκροτήσουν τη Mirren, για να πω ότι τελικά η μόνη έκπληξη που μας επιφύλασσε η χθεσινή παράσταση, ήταν τελικά ο...Tom Hanks. Γιατί, με το Γεωργουσόπουλο και τους άλλους στο σινάφι πιάναμε κι άλλοτε ψιλή κουβέντα, αλλά με τον Tom δεν ήταν καθόλου αναμενόμενο. Όχι ότι χρειαζόταν, βέβαια, η λεκτική του επιβεβαίωση ότι μαγεύτηκε, αφού τον είδαμε να σφυρίζει και να καταχειροκροτάει, αλλά, δε βαριέσαι, την πήραμε κι αυτή.

Κάπου εδώ θα πρέπει να αμφισβητήσουμε, δυστυχώς, το γούστο του Tom, γιατί η παράσταση ήταν μέτρια στην καλύτερη περίπτωση, τουλάχιστον ως όλον, με κάποιες δυνατές στιγμές στο δεύτερο μισό, που κάπως μας αποζημίωσαν. Το κείμενο του Ρακίνα όχι πλέον έμμετρο, πειραγμένο ευχάριστα από το Hughes, ακουγόταν ευχάριστα την αγγλική γλώσσα, με τους υπέρτιτλους εντελώς περιττούς, κατά την ταπεινή μου γνώμη. Εξηγούμαι: ήταν τοποθετημένοι τόοοοοσο ψηλά, που ήταν πρακτικά αδύνατο να παρακολουθεί κανείς ταυτόχρονα την παράσταση και τη μετάφραση. Οπότε, υποθέτω ότι και οι μη-γνώστες της αγγλικής επικεντρώθηκαν στη δράση επί της ορχήστρας και άφησαν το συναίσθημα να τους καθοδηγήσει ως προς τα τεκταινόμενα.

Η ερωτοχτυπημένη Φαίδρα ( Phèdre για το Ρακίνα, με τον τίτλο ακριβώς που ανέβηκε στο Λονδίνο) δε μπόρεσε να πείσει κανένα για τα βάσανα που περνούσε, με τη λιγότερη δυνατή εκφραστικότητα, φωνή εντελώς flat και κινήσεις που έδειχναν άψυχες ως εξωτερικά μονάχα σχήματα συναισθημάτων. Η παράσταση που μεταδόθηκε live από το Lyttelton Theatre σε πληθώρα κινηματογράφων ανά τον κόσμο, για να κερδίσει κάποιο αόριστο στοίχημα περί αμεσότητας του θεάτρου ακόμη και κινηματογραφημένου, ίσως τελικά να είχε περισσότερη πλάκα σε μια μεγάλη οθόνη με μερικά γκρο πλάνα και την κάμερα να τραβάει από διάφορες γωνίες, θα ήταν σίγουρα λιγότερο βαρετή.

Αυτοί που ξεχώρισαν ήταν σε κάθε περίπτωση η Οινώνη τροφός-νοσοκόμα της Φαίδρας --είχε όλα όσα χρειαζόταν ο ρόλος, όχι μόνο τη σωστή όψη, αλλά και φωνή, κίνηση, ήταν δηλαδή άψογη-- και ο Θηραμένης, ο παιδαγωγός του Ιππόλυτου. Ειδικά η περιγραφή του τέλους του πρίγκηπα έκοβε την ανάσα. Του πρίγκηπα --και μέγα εραστή σε Mama Mia! και Duchess--, που είχε το εντυπωσιακότερο παράστημα και πολύ πειστικό attitude αγέρωχου νέου, αλλά είχε επίσης τάση να κάνει τις χειρονομίες που είχε διδαχτεί δίχως ψυχή (χειρονομίες και στάσεις σώματος που διδάσκονταν ως μέρος μιας μεθόδου στη Γαλλία, μέθοδος που έκανε το παίξιμο εντελώς κλασικό και ακαδημαϊκό, όπως ήταν τότε, σε εποχές Ερνάνη, πολύ της μόδας, της οποίας (μεθόδου) όμως το όνομα συνεχώς μου διαφεύγει). Ο Θησέας έκανε πολύ σαματά δίχως άλλο, αλλά μου φαινόταν κάπως vulgaire για ήρωα, έμοιαζε περισσότερο με ταβερνιάρη.

Θα περάσω στα γρήγορα το σκηνικό, που ήταν αρκετά επιβλητικό και λιτό, αλλά λίγο, και τα κοστούμια, που ήταν ένα παράλογο mixture από διάφορες εποχές και παραδόσεις, με το μωβ του επιταφίου στη Φαίδρα να κουράζει και να είναι αταίριαστο με το λευκό λιτό της Αρικίας, ας πούμε, ή με το αμπέχονο του Θησέα. Γενικά, όχι μια παράσταση που θεωρώ αντάξια του National Theatre. Δεν είναι τυχαίο που περισσότερο θάψιμο έπεσε στην Αγγλία, παρά έπαινοι, αλλά όταν ο σκηνοθέτης έχει ασαφές όραμα και αφήνει στους ώμους των σταρ του τη δουλειά που του αναλογεί (είτε από φόβο να μην προσβάλλει την καλλιτεχνική τους οντότητα, είτε από άποψη) κάτι τέτοια παθαίνει.

Σκηνοθεσία: Nicholas Hytner
Σχεδιαστής: Bob Crowley
Φωτισμοί: Paule Constable
Μουσική/ ηχητικός σχεδιασμός: Adam Cork
Φωνητική διδασκαλία: Kate Godfrey
Επιμέλεια κοστουμιών: Christine Rowland
Υπερτιτλισμός: Χριστίνα Παγκουρέλη
Παίζουν: Helen Mirren, Dominic Cooper, John Shrapnel, Margaret Tyzack, Wendy Morgan, Ruth Negga, Chipo Chung, Stanley Townsend, Γιώργος Λιακόπουλος

Εθνικό Θέατρο Μεγάλης Βρετανίας

Ελληνικό Φεστιβάλ
Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου / 10 & 11 Ιουλίου 2009

Παρασκευή, Ιούνιος 26, 2009

Κωλοδουλειά

του Γιάννη Μαυριτσάκη


Το Μαυριτσάκη τον ξέρουμε από το Τυφλό Σημείο, που, η αλήθεια να λέγεται, προσωπικά δε μας ξετρέλανε. Έπιασε να πει πράματα χιλιοειπωμένα, και ίσως μάλιστα καλύτερα ειπωμένα στο παρελθόν Ξετρέλανε όμως ένα σκασμό κόσμο, ανάμεσα σε αυτούς και την κριτική επιτροπή που του έδωσε το Βραβείο Κουν στην κατηγορία καλύτερο νεοελληνικό έργο 2008.

Δύσκολο έργο, εξαντλητικό, το τωρινό. Και γι' αυτήν και για μας. Η Αγγελική Στελλάτου έφερε εις πέρας ένα πραγματικό άθλο (κι ο Φοντούκης, ok, ήταν καλός εκφωνητής, quite scary). Επί μία ώρα και ένα τέταρτο μιλούσε ασταμάτητα με το ίδιο μονότονο ύφος και το ίδιο στεγνό ηχόχρωμα, κάτι ανάμεσα σε ρομπότ και τυποποιημένη αισθησιακή φωνή των τηλεφωνικών γραμμών 090. Κινούσε μόνο τα χέρια της, κατά τρόπο μηχανικό και συνεχώς πανομοιότυπο, και ελάχιστα από τη μέση και κάτω, για την ακρίβεια έκανε μετατοπίσεις βάρους από τα αριστερά προς τα δεξιά, ώστε να μπορέσει στη διάρκεια του μονολόγου της να φτάσει από την αρχή του πάγκου στο τέλος του. Και μετά να εξαφανιστεί στα παρασκήνια.

Με μανικιούρ μοντέρνας μάγισσας ή τρομερού αρπαχτικού-- ψεύτικα νύχια περί τους πέντε πόντους-- με ροζ διάφανη, πεντακάθαρη, στολή και άψογα ξανθά μαλλιά η εργαζόμενη σε ένα παράρτημα fast food αγαπητό στους πεινασμένους πελάτες του, μας ραντίζει μεθοδικά με περισσή ευθύτητα με τις σκέψεις, τη ζωή της, τις σχέσεις στο επαγγελματικό της περιβάλλον, τις προσδοκίες και τους φόβους της. Τα μαθαίνουμε όλα γι' αυτήν, πράγματα προσωπικά, και μη. Κάποια ίσως κι εμείς να τα σκεφτήκαμε, αλλά τα κρατήσαμε για τον εαυτό μας. Μου λείπει ο ύπνος, λέει. Κι ύστερα, ομολογεί πως θα περνούσε τη ζωή της καρφωμένη στο κρεβάτι, αν μπορούσε στ' αλήθεια να μην κάνει πράγματα μόνο και μόνο επειδή πρέπει. "Η διασκέδαση εξαρτάται από το μέγεθος του πλήθους. Μου λείπει διασκέδαση. Την παίρνω σα φάρμακο, βγαίνω επειδή πρέπει".

Δε διστάζει να μιλήσει και για τις σχέσεις της με τους γονείς ή αυτούς που κάποτε ήταν γονείς της, τώρα είναι κάποιοι άγνωστοι. Κι ίδιοι θεωρούν ότι είναι άβολο να είναι κόρη τους, γιατί βλέπουν σ' αυτή κάτι ξένο και απειλητικό. Μιλάει για το διευθυντή της, που είναι έξυπνος, αλλά με την απαραίτητη δόση βλακείας που υπάρχει σε όλους τους έξυπνους ανθρώπους, ελπίζει. Για ένα ζευγάρι παπούτσια που θέλει, ακριβά όσο ένας μισθός. Ένα διαρκές παραλήρημα, όμως απόλυτα οργανωμένο και ελεγχόμενο στην εκφορά του, που μοιάζει τελικά απόλυτα προμελετημένο.

Κείμενο δυνατό που προλαβαίνει να αγγίξει πάρα πολλά σε πολύ λίγο. Όμως η εγγενής δυσκολία του concept -- ένας άνθρωπος στη σκηνή να παριστάνει την πλαστική κούκλα ανάμεσα στο πλαστικό φαγητό σ' έναν πλαστικό κόσμο (sic)-- πριν προλάβει να αγγίξει το θεατή, τον τρομάζει με τη μονοτονία του και ίσως να τον εμποδίζει να παρακολουθήσει απερίσπαστος μέχρι τέλους. Πολύ ενδιαφέρον, διαφορετικό, αιχμηρό κέιμενο που θα διαβαζόταν μονορούφι, σίγουρα και διαφέρει έτη φωτός από το προηγούμενο του συγγραφέα.

Αναρωτιόμασταν με ένα φίλο για το ρόλο του σκηνοθέτη στη συγκριμένη παράσταση.Δεν ήταν ακριβώς σκηνοθέτης, αλλά αντι-σκηνοθέτης. Χρειαζόταν μάλλον να εφιστά την προσοχή στην Αγγελική όποτε πήγαινε να παρασυρθεί από το συναίσθημα. Πιο μονότονα, θα της έλεγε, κατά πάσα πιθανότητα, πιο άχρωμα, μη βάζεις τόση ζωή στα λόγια! Γιατί, το όλο στήσιμο ήθελε ακριβώς το αντίθετο. Αποστειρωμένη ζωή, 100% υπό έλεγχο.

Τώρα που το σκέφτομαι, πάντως, ο Μαυριτσάκης είχε όντως να πει πολλά, αλλά θα προτιμούσα να είχε περιοριστεί σε λιγότερα και να αφήσει κάποια για ένα άλλο θεατρικό. Ή, έστω, να επεκταθεί και να εμβαθύνει σε κάποια από όσα έθιξε εδώ σε κάποιο επόμενο έργο του στο μέλλον, γιατί, τελικά, ίσως και να μπουκώσαμε από τα πολλά νοήματα, ίσως πάλι να ήταν ολων η πρόθεση να μπουκώσουμε, όπως ακριβώς οι πεινασμένοι πελάτες μπουκώνονται με τα βρώμικα μπιφτέκια και τις χρωματιστές σάλτσες.

Σκηνοθεσία – Σκηνογραφία – Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος
Ηχητικός συνδυασμός: Γιάννης Παξεβάνης
Παίζουν: Αγγελική Στελλάτου, Κοσμάς Φοντούκης

Ελληνικό Φεστιβάλ
Από Μηχανής Θέατρο
Ακαδήμου 13, Κεραμεικός, 210 52 31 131