Σελίδες

19/4/08

Velvet Scratch

της Aναστασίας Ρεβή

Το θέατρο της επινόησης, όπως μετέφρασαν στα εγχώρια ύδατα το devised theatre, είναι ας πούμε η κατάργηση του παντοδύναμου θεατρικού συγγραφέα, βασίζεται στον αυτοσχεδιασμό μιας ολόκληρης ομάδας και δίνει, φυσικά, έμφαση στο σωματικό θέατρο (physical theatre). Το devised theatre είναι πολύ πιο διαδεδομένο έξω καιρό πριν και κυρίως από το Λονδίνο μεριά φυσάει ο αέρας της επινόησης προς τα 'δω, εκεί που ο κόσμος είναι όσο κειμενοκεντρικός (ή και περισσότερο) είμαστε και εδώ.

Τα τελευταία χρόνια πολλές ομάδες, οι Ab Ovo και οι Ex animo ενδεικτικά, ασχολούνται είτε αποκλειστικά, είτε περιστασιακά με αυτό το είδος θεάτρου. Σε έτοιμο, οργωμένο χωράφι λοιπόν ήρθε το TLC ή Theatre Lab Company να παρουσιάσει την τελευταία της δουλειά, αρχικά προγραμματισμένη μόνο για δέκα παραστάσεις, αλλά ύστερα από πρωτοφανή προσέλευση (και ρεκόρ αστερακίων στο Αθηνόραμα) παίζει μέχρι και αύριο.

Οι εντυπωσιακές εκδηλώσεις λατρείας, το προσεγμένο υλικό προώθησης της ομάδας (φωτογραφίες, site), καθώς και το πιασάρικο concept --πολύ γοτθικό και dark, σχεδόν μπαρτονικό, αλλά χωρίς το χιούμορ, και με λίγο Edgar Allan Poe και Lovecraft, όπως και η ζωντανή μουσική επί σκηνής με προετοίμασαν για μια μοναδική εμπειρία. Όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα μικρό καλάθι, λένε, αλλά εγώ είχα ξεχάσει καλόβολα το γνωμικό. Έτσι, ψάχνοντας εις μάτην το νέο αριστούργημα, έμεινα με αντικρουόμενα συναισθήματα. Στο αισθητικό κομμάτι η παράσταση τα είχε σχεδόν όλα: ευφάνταστο και εργονομικό ενιαίο σκηνικό, καλοφτιαγμένα κοστούμια με πολλαπλές χρήσεις, σκηνικά αντικείμενα που δημιουργούσαν ατμόσφαιρα και...φράουλες. Πολλές φράουλες που έλιωναν ανάμεσα σε σφιγμένες γροθιές και προσομοίωναν το αίμα που έτρεχε από όλες τις πάντες.

Η αισθητική απόλαυση όμως συντελείται στιγμιαία και μπορεί να συντηρηθεί μόνο λιγάκι ακόμη. Τα κοράκια και οι πεθαμένες νύφες, οι καρδιές με καρφιά ολόγυρα και οι ανθρωποφάγοι μάγειρες είναι όλα πολύ καλά, αλλά η γραμμικότητά τους δεν αρκεί για να μας παρασύρει στο σκοτεινό κόσμο τους. Μια πόλη ξεχασμένη που τους κατοίκους της δεν τους ήθελε κανείς, ούτε οι γονείς τους, μια άσπρη σκόνη που σκέπαζε τα πάντα (και ποτέ δεν επεξηγήθηκε, να 'ταν τάχα συμβολισμός της κόκας;), μια μυθολογία του περιθωρίου, όπως ίσως το ίδιο το περιθώριο, χωρίς σκοπό, χωρίς βάθος, χωρίς αισθήματα δε γινόταν παρά να κουράσει ύστερα από το πέρας της έκπληξης, της γνωριμίας με την (έως και εκνευριστική στην εκφορά του λόγου) αφηγήτρια και την τακτική των εγκιβωτισμένων ιστοριών.

Οι ιστορίες των αλλοπρόσαλλων χαρακτήρων ήταν έξυπνες και απροσδόκητες, αλλά το τέλος πάντα ένα και το αυτό: όλοι πέθαιναν με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο. Τρεις ηθοποιοί ντύθηκαν τους δεκάδες διαφορετικούς χαρακτήρες, με τον άντρα της παρέας να μην εκπλήττει αρκετά, τη Γερμανίδα να είναι η πιο αξιέπαινη για όλα, αλλά όχι για την προφορά των ελληνικών της και το κοινό να χάνει το vibe sooner or later, κάτι ενδεικτικό ακόμη και στο χειροκρότημα.


Σύλληψη – Σκηνοθεσία: Aναστασία Ρεβή
Σκηνικά - Κοστούμια:
Μάιρα Βαζαίου, Alan Brooker
Μουσική:
Jonathan Braoteff
Παίζουν:
Marlene Kaminski, Σταματίνα Παπαμιχάλη, Miguel Pinheiro

Θέατρο Χώρα
Αμοργού 20, Κυψέλη, 210 8673945

16/4/08

Σύστημα Αθήνα 2008

Για μια ακόμη, κάπως άνυδρη, χρονιά το Σύστημα Αθήνα 2008 συνεχίζει την προωθητική του δράση. 13 τυχερές παραστάσεις συγκέντρωσαν τις προτιμήσεις του εκλεκτού σώματος κριτών. Κριτές που εμείς με τη σειρά μας τους εγκρίνουμε ως πολυδιάστατο σώμα indeed, αφού προέρχονται όχι μόνο από τον ακαδημαϊκό στίβο ανεξαρτήτως τομέα, όπως ο αγαπητός καθηγητής φιλοσοφίας Διονύσης Καββαθάς, αλλά και από τομείς που αφορούν τη μουσική, όπως ο συνθέτης Δημήτρης Καμαρωτός, αλλά και άτομα που εμπιστευόμαστε να μας καθοδηγούν (sic) στις θεατρικές μας εξόδους, όπως η Ματίνα Καλτάκη της Lifo. Τρεις νέοι φοιτητές κρίνουν και αυτοί με τα δικά τους, διαφορετικά κριτήρια, τις θεατρικές παραστάσεις που εντάσσονται στο ρεπερτόριο του μέλλοντος. Από τις 14 έως της 18 Μαΐου 2008 οι επιλεγμένες παραστάσεις θα παρασταθούν ξανά ενώπιον εκπροσώπων θεάτρων και θεατρικών φεστιβάλ του εξωτερικού με απώτερο στόχο την εξαγωγή τους. Όλο αυτό το κάνει για δεύτερη χρονιά το όλο και πιο ενεργό Ε.Κ.Δ.Ι.Θ. σε συνεργασία και με την υποστήριξη του νεότευκτου Εθνικού Κέντρου Θεάτρου και Χορού του Υπουργείου Πολιτισμού.

Οι παραστάσεις, αρκετές από τις οποίες ενθουσίασαν κι εμάς τη σαιζόν 07-08, είναι οι εξής (κατά αλφαβητική σειρά):

1. Αηδίασμα, NOVA MELANCHOLIA

2. Αίμα Κακό, ΔΟΛΙΧΟΣ

3. ΑΩ, ΕΛΛ.ΘΕΑ.

4. Βυσσινόκηπος, ΑΣΚΗΣΗ

5. Ένας στους Δέκα, ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

6. Ερωτευμένη Νεκρή, ΑΜΦΙ-ΘΕΑΤΡΟ

7. Η Ήμερη, ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΦΙΛΩΝ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ

8. Θείος Βάνιας, ΑΝΟΙΧΤΟ ΘΕΑΤΡΟ

9. Less, ΟΜΑΔΑ ΘΕΑΤΡΟΥ 33

10. Λιωμένο Βούτυρο, ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

11. Mademoiselle Julie, ΑΤΤΙΣ

12. Νεκρή Φύση σε Χαντάκι, ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ

13. Ορλάντο, OMICRON 2

Τώρα, βέβαια, για να πούμε και του στραβού το δίκιο, τι ακριβώς κάνει το ΑΩ σε αυτή τη λίστα, ένας θεός ξέρει. Γενικά, απ' ότι φαίνεται η λογική των κριτών δεν είναι να προωθήσουν νέες ομάδες κατεξοχήν, αλλά το ελληνικό θέατρο εν γένει, δηλαδή ακόμη και παραστάσεις που βγάζουν ζεστό χρήμα εντός των συνόρων και ενδεχομένως ουδεμία ανάγκη σπρωξίματος δεν έχουν. Whatever, αυτό είναι το δίκαιο, πράγματι.

7/4/08

Χιόνια πολλά κι ευτυχισμένος ο καινούργιος κόσμος

της Ευγενίας Μαραγκού

Η Ευγενία Μαραγκού, ακούραστη θεραπαινίδα της θεατρικής τέχνης (γράφει, παίζει, διευκολύνει την επικοινωνία μας κι ένας θεός ξέρει τι άλλο ακόμη) έγραψε το πρώτο της θεατρικό δέκα χρόνια πριν και το ανέβασε σε ένα θέατρο κάπου στο Γκάζι. Φέτος τα Χιόνια πολλά κι ευτυχισμένος ο καινούργιος κόσμος κατακλύζουν ξανά την ανοιξιάτικη Αθήνα από την ομάδα Κασκαντέρ για να κατακτήσουν και το νεότερο κοινό.

Άλλη μια γυναίκα, η επίσης πολυπράγμων Esther Andre Gonzalez προσεγγίζει σκηνοθετικά το χιουμοριστικό κείμενο με κέφι και φουτουριστική διάθεση. Το πλαστικό του σκηνικού, οι ζωηρόχρωμες βιντεοπροβολές και οι ηλεκτρονικοί ήχοι μας μεταφέρουν χωρίς δυσκολία στο μακρινό ή επικίνδυνα κοντινό μέλλον. Όταν το κλίμα έχει γίνει τόσο ασταθές όσο η διάθεση των κυκλοθυμικών, ήτοι οι τέσσερις εποχές εναλλάσσονται πολλές φορές μέσα στην ίδια ημέρα, όταν κατοικίδια ζώα δεν είναι πλέον τα κλασικά σκυλάκια και γατάκια, αλλά είδη προς εξαφάνιση και όταν ο άνθρωπος είναι ελεγχόμενος με τηλεκοντρόλ από περίεργα κυβερνητικά όντα, τότε η επιβίωση γίνεται απρόσμενα δύσκολη. Έναν κόσμο που μοιάζει κάπως με το δυσοίωνο Brave New World του Aldous Huxley του οποίου άλλωστε παραφράζει τον τίτλο, φαντάζεται η Ευγενία που ενσαρκώνει κι όλας μία από τις τρεις ταλαίπωρες ηρωίδες-πειραματόζωα που έχουν για όνομα έναν αριθμό και βασικό τους μέλημα τον υψηλό δείκτη του αντηλιακού, που θα τους προστατέψει από τις επικίνδυνες ηλιακές ακτίνες. Τύψεις και ευθύνες μπλέκονται σε μια μαύρη κωμωδία με υπαρξιακές ανησυχίες που διακωμωδεί την κινδυνολογία και υπερβάλλει την περιβαλλοντική καταστροφή προς γνώση και συμμόρφωση.

Το ευσύνοπτο θεατρικό έργο βλέπεται πολύ ευχάριστα μονορούφι, έχει στηθεί εξολοκλήρου από ανακυκλωμένα ή προς ανακύκλωση υλικά –ακόμη και τα πλαστικά είναι βιο-αποικοδομήσιμα—και αποτελεί τελικά την καλύτερη πρόταση για μια παράσταση-παρέμβαση, που όμως έχει την πολυτέλεια να σε προβληματίζει χωρίς να σε καταβαραθρώνει στις κοιλάδες της κατάθλιψης. Μας άρεσε ιδιαίτερα στο ρόλο της ως συνειδητοποιημένη πολίτισσα η Στέλλα Χατζημιχελάκη, όπως και τα οικολογικών και βιολογικών ανησυχιών έντυπα στο φουαγιέ που υποστηρίζουν την παράσταση.

Σκηνοθεσία: Esther Andre Gonzalez
Σκηνικά-κοστούμια: Χρήστος Κωνσταντέλλος
Ηχητικό Περιβάλλον: Socos
Κηνισιολογία: Σοφία Μάντη
Φωτισμοί: Παναγιώτης Μανούσης
Video art: Ομάδα “Ante Portas”- Δ. Μανίνης
Παίζουν: Εβελίνα Αραπίδη, Ματίνα Δημητροπούλου, Ευγενία Μαραγκού, Στέλλα Χατζημιχελάκη

Φούρνος
Μαυρομιχάλη 168, 210 6460 748

3/4/08

Αηδίασμα

του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη

Μόνο κάποιος που έχει καθίσει σε έδρανα τμήματος θεατρολογίας (κυρίως της Αθήνας που έχει, ορθώς για μένα, τάσεις κειμενολατρείας) ή άλλης φιλολογίζουσας σχολής μπορεί να έχει τη φαεινή ιδέα να παραστήσει Πεντζίκη. Και δεν υπάρχει καμιά πρόθεση ειρωνείας στην πρόταση αυτή, γιατί μόνο να επικροτήσει κανείς μπορεί τη διάθεση για έρευνα, για πίστη σε παλιά κείμενα, άγνωστα σε πολλούς κι ίσως με δίχως ίχνος γκλάμουρ για τους περισσότερους. Συχνότερα γράφει κανείς κάτι πιασάρικο, ακόμη πιο συχνά καταφεύγει στο devised theatre και τον αυτοσχεδιασμό πάνω σε γενικόλογο άξονα, αλλά βάζοντας κανείς στη βάση της παράστασης που χτίζει λογοτεχνικό, ιδιόμορφο λόγο τιμάει τη νεοελληνική γραμματεία στο σύνολό της, τη βγάζει από τη σχετική αφάνειά της βροντοφωνάζοντάς της «Λάζαρε, δεύρο έξω». Γιατί, ευκολότερα πείθεις κάποιον να επιδοθεί σε θεατρική έξοδο, παρά σε αναγνωστικό spree κατά μόνας.

Εκατό χρόνια από τη γέννηση του Ν. Γ. Πεντζίκη (1908-1993) και 15 χρόνια μετά το θάνατό του η ομάδα Nova Melancholia και ο σκηνοθέτης της Βασίλης Νούλας (που σαφώς φοίτησε στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Αθηνών και έμαθε τον Πεντζίκη από τον παραδοσιακά είρωνα Νάσο Βαγενά) αποτίουν ένα φόρο τιμής επιλέγοντας δύο πεζογραφήματά του ως υλικό για performance. Αηδίασμα ονομάζεται το πρώτο, Κατσαρίδες το δεύτερο και είναι και τα δυο βαριά ρεαλιστικά και ειρωνικά με την εξονυχιστικά ακριβολόγα γραφή του Πεντζίκη να κυριαρχεί επί των επιμέρους δράσεων. «Τι είναι που κατάπια; Με εμποδίζει στο λαιμό. Ο οισοφάγος ίσια μαύρη στενή δίοδος, λαστιχένια. Σαμπρέλα αυτοκινήτου που πας να τη σκίσεις με το δάχτυλο.» Οι λέξεις, οι φράσεις συνειρμικά ή κυριολεκτικά φέρνουν εικόνες στη σκηνή, στο υπόγειο του Bios (πιο πριν ήταν στο Booze) και η σκηνή έχει διαμορφωθεί σύμφωνα με όρους μια κατάστασης που οι περισσότεροι θα θεωρούσαν ενδεχομένως αηδιαστική: την ανέχεια. Χαρτονένιες κούτες που θα μπορούσαν να είναι κατάλυμα για clochard, σωματικά υγρά που οι performers δεν ντρέπονται τόσο να αφήσουν ξέφραγα όπως σάλια, φτυσίματα, αναμασήματα και φαγητά που αναφέρονται στο ίδιο το κείμενο, όπως φασόλια γιαχνί και μανταρίνια πρωταγωνιστούν.

Ο σκηνοθέτης, σοφά σε παράσταση που φιλοδοξεί να προκαλέσει την αηδία, έκανε έκκληση σε παραπάνω από δύο αισθήσεις μας. Στις συνήθεις δύο που απαιτεί το θέατρο, την όραση και την ακοή, πρόσθεσε και αυτή της οσμής. Έντονη μυρωδιά μανταρινιού, μπλε οινοπνεύματος, καφέ φέρνει λίγη αηδία ακόμη, σε συνδυασμό με την αφήγηση για τρίχες στη σούπα, στομαχικό ανακάτεμα και ξέρασμα ή το ξεκοίλιασμα μιας απεχθούς κατσαρίδας --που όμως είναι πλάσμα του θεού και δε θα πρέπει να μας αηδιάζει, όπως καταλήγει ο Πεντζίκης (ρίξτε μια ματιά σε μέρος από τα Ομιλήματά του, έστω). Θαρραλέα, η νύξη για την ασχήμια, το πάχος του σώματος βρίσκει εφαρμογή (μην πετάξετε πέτρες γι’ αυτό) στους δύο ευτραφείς ηθοποιούς. Η αηδία, το ανατρίχιασμα που προκαλείται στη θέα της αρρώστιας και ιατρικών εργαλείων αξιοποιείται επίσης --άλλωστε ο Θεσσαλονικιός Πεντζίκης ήταν φαρμακοποιός-- και το αηδίασμα που υπόσχεται ο τίτλος παίρνει απειλητική μορφή στη λιγδωμένη Πειραιώς απέξω, στο δρόμο προς Ομόνοια. Την πεπερασμένη φιγούρα του θεού, πάντως, που διαμόρφωσε η performance, o θεοσεβούμενος Πεντζίκης μάλλον δε θα την ενέκρινε. Παράσταση διαφορετική, ανατρεπτική κι όμως βασισμένη σε ζείδωρα νάματα του παρελθόντος μας. Τι καλά. Ασυνήθιστος συνδυασμός.

Σκηνοθεσία: Βασίλης Νούλας
Παίζουν: Βίκυ Κυριακουλάκου, Κωνσταντίνος Χατζηνικολάου, Δέσποινα Χατζηπαυλίδου

BIOS
Πειραιώς 84, 210 3425335